Admin op 23 dec 2025 om 10:09

2025-12-23T10:09:09Z

← Oudere versie		Versie van 23 dec 2025 06:09
Regel 8:		Regel 8:
	==Cognitieve proces==		==Cognitieve proces==

	In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada\|Theravada boeddhisme]], vormt het '''cognitieve proces''' ([[Pali]]: (citta-vīthi, letterlijk “reeks van bewustzijn”) als een razendsnelle opeenvolging van [[bewustzijnsmoment\|bewustzijnsmomenten]] die ontstaat wanneer een [[object]] via een [[zintuig]] of de [[geest]] waargenomen wordt. Dit proces legt bloot hoe ervaring niet continu is, maar bestaat uit discrete, vluchtige momenten die elkaar opvolgen.		In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada\|Theravada boeddhisme]], vormt het '''cognitieve proces''' ([[Pali]]: (citta-vīthi, letterlijk “reeks van bewustzijn”) als een razendsnelle opeenvolging van [[bewustzijnsmoment\|bewustzijnsmomenten]] die ontstaat wanneer een [[object]] via een [[zintuigen\|zintuig]] of de [[geest]] waargenomen wordt. Dit proces legt bloot hoe ervaring niet continu is, maar bestaat uit discrete, vluchtige momenten die elkaar opvolgen.

	{{Tabel: zintuigen}}		{{Tabel: zintuigen}}

			Het waarnemen gaat dus in stappen en er zijn verschillende processen gaande die allemaal invloed op elkaar hebben. Zodra we hierop inzoomen, zoals bij [[Vipassana\|Vipassana meditatie]] dan worden deze processen helder en inzichtelijk.

			==Het Levenscontinuüm==

			De zintuigen doen dus actieve waarnemingen en daartussen bevindt de geest zich in een rusttoestand genaamd [[levenscontinuüm]]. Dit is een [[resultant-bewustzijn]] dat rijpt uit [[karma]]. Het is als een onderstroom die voortdurend aanwezig is, vergelijkbaar met een stilstaand meer. Wanneer een zintuiglijk object sterk genoeg is, wordt deze rust verstoord en start het cognitieve proces. Dit cognitieve proces ziet er als volgt uit:


	Voor serieuze vipassana-beoefenaars is het cognitieve proces een kernonderwerp. Door deze momenten te observeren en te ontleden, ziet men direct de drie kenmerken van bestaan: vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta). Dit artikel legt het cognitieve proces stap voor stap uit, met nadruk op het zintuiglijke proces (dat het meest gedetailleerd beschreven wordt), en sluit af met een overzichtstabel van alle typen bewustzijn in dit proces.De ~~Achtergrond: Levenscontinuüm (Bhavaṅga)Tussen~~ actieve waarnemingen ~~door~~ bevindt de geest zich in een rusttoestand genaamd levenscontinuüm ~~(bhavaṅga-citta, “levensstroom-bewustzijn”)~~. Dit is een ~~resultaat~~-bewustzijn ~~(vipāka)~~ dat rijpt uit ~~kamma van het moment van wedergeboorte en de geest in stand houdt wanneer er geen nieuw object is~~. Het is als een onderstroom die voortdurend aanwezig is, vergelijkbaar met een stilstaand meer.Wanneer een zintuiglijk object sterk genoeg is, wordt deze rust verstoord en start het cognitieve proces.


	{{Tabel: Cognitieve proces}}		{{Tabel: Cognitieve proces}}
Regel 24:		Regel 22:
	== Voorbeelden uit het Dagelijks Leven==		== Voorbeelden uit het Dagelijks Leven==

	Puur waarnemen is zien wat de ogen waarnemen, horen wat de oren waarnemen etc... De geest gooit hier een sausje overheen wat functioneel (je ziet een straat en de geest geeft de herinnering dat je hier al eens geweest bent) of niet functioneel (je ziet een straat en de geest creëert een irreële angst) kan zijn. Deze momenten zijn zo snel dat ze normaal niet opgemerkt worden; we ervaren pas bewust iets vanaf het [[onderzoekend bewustzijn\|onderzoekende]] of [[bepalend bewustzijn\|bepalende bewustzijn]]. De [[mindfulness]] en de [[Vipassana\|vipassana-meditatie]] toont hoe snel bewustzijnsmomenten op elkaar volgen, welke stappen er genomen worden in het [[cognitieve proces]].		Puur waarnemen is zien wat de ogen waarnemen, horen wat de oren waarnemen etc... De geest gooit hier een sausje overheen wat functioneel (je ziet een straat en de geest geeft de herinnering dat je hier al eens geweest bent) of niet functioneel (je ziet een straat en de geest creëert een irreële angst) kan zijn. Deze momenten zijn zo snel dat ze normaal niet opgemerkt worden; we ervaren pas bewust iets vanaf het [[onderzoekend bewustzijn\|onderzoekende]] of [[bepalend bewustzijn\|bepalende bewustzijn]]. De [[mindfulness]] en de [[Vipassana\|vipassana-meditatie]] toont hoe snel bewustzijnsmomenten op elkaar volgen, welke stappen er genomen worden in het cognitieve proces.

Admin: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{#seo: |title=Cognitieve proces |titlemode=append |keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal |description=Perceptueel bewustzijn vormt de allereerste, pure laag van elke zintuiglijke ervaring. }} {{boeddhisme}} ==Cognitieve proces== In het boeddhisme, en dan met name het Theravada boeddhisme, vo...'

2025-12-23T09:55:47Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{#seo: |title=Cognitieve proces |titlemode=append |keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal |description=Perceptueel bewustzijn vormt de allereerste, pure laag van elke zintuiglijke ervaring. }} {{boeddhisme}} ==Cognitieve proces== In het boeddhisme, en dan met name het Theravada boeddhisme, vo...'

Nieuwe pagina

{{#seo:
|title=Cognitieve proces
|titlemode=append
|keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal
|description=Perceptueel bewustzijn vormt de allereerste, pure laag van elke zintuiglijke ervaring.
}}
{{boeddhisme}}
==Cognitieve proces==

In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]], vormt het '''cognitieve proces''' ([[Pali]]: (citta-vīthi, letterlijk “reeks van bewustzijn”) als een razendsnelle opeenvolging van [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die ontstaat wanneer een [[object]] via een [[zintuig]] of de [[geest]] waargenomen wordt. Dit proces legt bloot hoe ervaring niet continu is, maar bestaat uit discrete, vluchtige momenten die elkaar opvolgen.

{{Tabel: zintuigen}}

Voor serieuze vipassana-beoefenaars is het cognitieve proces een kernonderwerp. Door deze momenten te observeren en te ontleden, ziet men direct de drie kenmerken van bestaan: vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta). Dit artikel legt het cognitieve proces stap voor stap uit, met nadruk op het zintuiglijke proces (dat het meest gedetailleerd beschreven wordt), en sluit af met een overzichtstabel van alle typen bewustzijn in dit proces.De Achtergrond: Levenscontinuüm (Bhavaṅga)Tussen actieve waarnemingen door bevindt de geest zich in een rusttoestand genaamd levenscontinuüm (bhavaṅga-citta, “levensstroom-bewustzijn”). Dit is een resultaat-bewustzijn (vipāka) dat rijpt uit kamma van het moment van wedergeboorte en de geest in stand houdt wanneer er geen nieuw object is. Het is als een onderstroom die voortdurend aanwezig is, vergelijkbaar met een stilstaand meer.Wanneer een zintuiglijk object sterk genoeg is, wordt deze rust verstoord en start het cognitieve proces.

{{Tabel: Cognitieve proces}}

== Voorbeelden uit het Dagelijks Leven==

Puur waarnemen is zien wat de ogen waarnemen, horen wat de oren waarnemen etc... De geest gooit hier een sausje overheen wat functioneel (je ziet een straat en de geest geeft de herinnering dat je hier al eens geweest bent) of niet functioneel (je ziet een straat en de geest creëert een irreële angst) kan zijn. Deze momenten zijn zo snel dat ze normaal niet opgemerkt worden; we ervaren pas bewust iets vanaf het [[onderzoekend bewustzijn|onderzoekende]] of [[bepalend bewustzijn|bepalende bewustzijn]]. De [[mindfulness]] en de [[Vipassana|vipassana-meditatie]] toont hoe snel bewustzijnsmomenten op elkaar volgen, welke stappen er genomen worden in het [[cognitieve proces]].

[[categorie: boeddhisme]]

Cognitieve proces - Bewerkingsoverzicht

Admin op 23 dec 2025 om 10:09