|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Onheilzaam bewustzijn: verschil tussen versies
Naar navigatie springen
Naar zoeken springen
(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boeddhistisch woordenboek}} ==Onheilzaam bewustzijn== '''Onheilzaam bewustzijn''' (akusalacitta) komt voort uit de 3 bronnen van lijden; begeerte, aversie en onwetendheid. Er is dus altijd conditioneel contact (onbewust, geladen contact en bewust, geladen contact) wat een negatief karma oproept. ==Volledig artikel== Een volledig artikel over dit thema kan je vinden op Bewustzijn. Categorie: Boeddhistisch woordenboek') |
Geen bewerkingssamenvatting |
||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
{{ | {{#seo: | ||
|title=Omheilzaam bewustzijn | |||
|titlemode=append | |||
|keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal | |||
|description=Uitgebreide uitleg over de boeddhistische filosofie, de Dharma en de Pali-canon in het bijzonder. | |||
}} | |||
{{boeddhisme}} | |||
==Onheilzaam bewustzijn== | ==Onheilzaam bewustzijn== | ||
'''Onheilzaam bewustzijn''' ( | In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]], is '''Onheilzaam bewustzijn''' ([[Pali]]: akusala citta) de directe oorzaak van [[lijden]], binding aan [[samsara]] en alle vormen van ongeluk. Het ontstaat wanneer de [[geest]] wordt beheerst door onzuivere [[mentale factoren]], geworteld in [[3 bronnen van lijden|hebzucht, haat en onwetendheid]]. Onheilzaam bewustzijn staat diametraal tegenover [[heilzaam bewustzijn]] (kusala citta), dat leidt tot geluk en [[verlichting|bevrijding]]. | ||
== | ==Kenmerken van Onheilzaam bewustzijn== | ||
Onheilzaam bewustzijn ontstaat wanneer de geest gepaard gaat met onzuivere mentale factoren. Het is altijd geworteld in een of meer van de drie onheilzame wortels: [[lobha|hebzucht (lobha)]], [[dosa|haat (dosa)]] en [[moha|onwetendheid (moha)]]. Deze wortels maken een [[bewustzijnsmoment]] [[silla|moreel slecht]]. Kenmerkend voor onheilzaam bewustzijn: | |||
* het produceert ongunstig [[karma]] dat rijpt in lijden, slechte omstandigheden en [[wedergeboorte]] in lagere werelden | |||
* het versterkt de [[10 ketenen van bestaan|ketens]] die ons binden aan [[samsara]] | |||
* het gaat vaak gepaard met onaangename gevoelens (bij haat), tijdelijk prettige gevoelens (bij hebzucht) of verwarring (bij onwetendheid). | |||
* onheilzaam bewustzijn kan op elk moment opkomen, in het dagelijks leven, in gedachten, en zelfs tijdens [[meditatie]] als de geest afdwaalt naar begeerte of aversie | |||
[[ | ==Voorbeelden uit het Dagelijks Leven== | ||
* iemand uitschelden uit boosheid (is onheilzaam bewustzijn geworteld in haat) | |||
* jaloers zijn op andermans succes (is onheilzaam bewustzijn geworteld in hebzucht en haat) | |||
* materialistische verlangens koesteren met de gedachte “dit zal mij blijvend gelukkig maken” (is onheilzaam bewustzijn geworteld in haat) | |||
* twijfel zaaien over de effectiviteit van meditatie (is onheilzaam bewustzijn geworteld in onwetendheid) | |||
* rusteloos van gedachte naar gedachte springen (is onheilzaam bewustzijn geworteld in onwetendheid) | |||
Zelfs subtiele vormen, zoals een lichte irritatie of een egoïstische gedachte, zijn onheilzaam. | |||
==Hoe kom je tot heilzaam bewustzijn== | |||
Het herkennen van onheilzaam bewustzijn is een kernonderdeel van de [[vipassana|Vipassana meditatie]] en de [[mindfulness]]. Morele discipline (sīla) voorkomt grove onheilzame daden van lichaam en spraak en meditatie verzwakt de latente neigingen tot deze wortels. Uiteindelijk doorsnijdt het [[pad-bewustzijn]] de ketens die door onheilzaam kamma versterkt werden. | |||
==Verschil Heilzaam en Onheilzaam bewustzijn== | |||
Heilzaam bewustzijn is de motor van spirituele vooruitgang: Het zuivert de geest en schept gunstige omstandigheden voor meditatie. Het verzwakt onzuiverheden en maakt de geest rijp voor [[inzicht]]. Zonder heilzaam bewustzijn is er geen [[Pad-bewustzijn]]. | |||
{| class="wikitable" style="width: 70%;" | |||
!Aspect || [[Heilzaam bewustzijn]] || [[Onheilzaam bewustzijn]] | |||
|- | |||
| Wortels: || [[alobha|niet-hebzucht]], [[adosa|niet-haat]] en [[amoha|niet-onwetendheid]] || [[Lobha|hebzucht]], [[dosa|haat]], [[moha|onwetendheid]] | |||
|- | |||
| [[karma|Karma-resultaat]]: || geluk, [[reincarnatie|goede wedergeboorte]], [[pad-bewustzijn|vooruitgang op pad]] || [[4 edele waarheden|Lijden]], [[reincarnatie|slechte wedergeboorte]], [[10 ketenen van bestaan|versterking ketens]] | |||
|- | |||
| Gevoel: || prettig of gelijkmoedig || prettig (bij [[hebzucht]]), pijnlijk (bij [[haat]]), verward | |||
|} | |||
==Lees verder== | |||
{{Pijl}} [[bewustzijn]] | |||
[[categorie: boeddhisme]] | |||
Huidige versie van 21 dec 2025 om 03:55
Onheilzaam bewustzijn
In het boeddhisme, en dan met name het Theravada boeddhisme, is Onheilzaam bewustzijn (Pali: akusala citta) de directe oorzaak van lijden, binding aan samsara en alle vormen van ongeluk. Het ontstaat wanneer de geest wordt beheerst door onzuivere mentale factoren, geworteld in hebzucht, haat en onwetendheid. Onheilzaam bewustzijn staat diametraal tegenover heilzaam bewustzijn (kusala citta), dat leidt tot geluk en bevrijding.
Kenmerken van Onheilzaam bewustzijn
Onheilzaam bewustzijn ontstaat wanneer de geest gepaard gaat met onzuivere mentale factoren. Het is altijd geworteld in een of meer van de drie onheilzame wortels: hebzucht (lobha), haat (dosa) en onwetendheid (moha). Deze wortels maken een bewustzijnsmoment moreel slecht. Kenmerkend voor onheilzaam bewustzijn:
- het produceert ongunstig karma dat rijpt in lijden, slechte omstandigheden en wedergeboorte in lagere werelden
- het versterkt de ketens die ons binden aan samsara
- het gaat vaak gepaard met onaangename gevoelens (bij haat), tijdelijk prettige gevoelens (bij hebzucht) of verwarring (bij onwetendheid).
- onheilzaam bewustzijn kan op elk moment opkomen, in het dagelijks leven, in gedachten, en zelfs tijdens meditatie als de geest afdwaalt naar begeerte of aversie
Voorbeelden uit het Dagelijks Leven
- iemand uitschelden uit boosheid (is onheilzaam bewustzijn geworteld in haat)
- jaloers zijn op andermans succes (is onheilzaam bewustzijn geworteld in hebzucht en haat)
- materialistische verlangens koesteren met de gedachte “dit zal mij blijvend gelukkig maken” (is onheilzaam bewustzijn geworteld in haat)
- twijfel zaaien over de effectiviteit van meditatie (is onheilzaam bewustzijn geworteld in onwetendheid)
- rusteloos van gedachte naar gedachte springen (is onheilzaam bewustzijn geworteld in onwetendheid)
Zelfs subtiele vormen, zoals een lichte irritatie of een egoïstische gedachte, zijn onheilzaam.
Hoe kom je tot heilzaam bewustzijn
Het herkennen van onheilzaam bewustzijn is een kernonderdeel van de Vipassana meditatie en de mindfulness. Morele discipline (sīla) voorkomt grove onheilzame daden van lichaam en spraak en meditatie verzwakt de latente neigingen tot deze wortels. Uiteindelijk doorsnijdt het pad-bewustzijn de ketens die door onheilzaam kamma versterkt werden.
Verschil Heilzaam en Onheilzaam bewustzijn
Heilzaam bewustzijn is de motor van spirituele vooruitgang: Het zuivert de geest en schept gunstige omstandigheden voor meditatie. Het verzwakt onzuiverheden en maakt de geest rijp voor inzicht. Zonder heilzaam bewustzijn is er geen Pad-bewustzijn.
| Aspect | Heilzaam bewustzijn | Onheilzaam bewustzijn |
|---|---|---|
| Wortels: | niet-hebzucht, niet-haat en niet-onwetendheid | hebzucht, haat, onwetendheid |
| Karma-resultaat: | geluk, goede wedergeboorte, vooruitgang op pad | Lijden, slechte wedergeboorte, versterking ketens |
| Gevoel: | prettig of gelijkmoedig | prettig (bij hebzucht), pijnlijk (bij haat), verward |
Lees verder
lees meer over dit onderwerp op: bewustzijn