|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Neutraal bewustzijn: verschil tussen versies
(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{#seo: |title=Neutraal bewustzijn. Alle informatie over de boeddhisme dharma. |titlemode=append |keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal |description=Uitgebreide uitleg over de boeddhistische filosofie, de Dharma en de Pali-canon in het bijzonder. }} {{boeddhisme}} '''Neutraal Bewustzijn''' (Pali: abyākata,...') |
Geen bewerkingssamenvatting |
||
| Regel 6: | Regel 6: | ||
}} | }} | ||
{{boeddhisme}} | {{boeddhisme}} | ||
'''Neutraal Bewustzijn''' ([[Pali]]: abyākata, letterlijk “niet-verklaard”) zijn [[bewustzijnstaten]] zonder morele lading. In voornamelijk het [[theravada|Theravada boeddhisme]] worden [[bewustzijnsmomenten]] (citta) ingedeeld naar hun morele kwaliteit: [[heilzaam, [[onheilzaam]] of neutraal. Neutraal bewustzijn is noch goed, noch slecht, het vormt geen nieuw [[karma]] en heeft geen wortels in [[hebzucht]], [[haat]] of [[onwetendheid]], maar ook niet in hun positieve tegenpolen. Neutraal bewustzijn omvat twee grote categorieën: | '''Neutraal Bewustzijn''' ([[Pali]]: abyākata, letterlijk “niet-verklaard”) zijn [[bewustzijnstaten]] zonder morele lading. In voornamelijk het [[theravada|Theravada boeddhisme]] worden [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] (citta) ingedeeld naar hun morele kwaliteit: [[heilzaam, [[onheilzaam]] of neutraal. Neutraal bewustzijn is noch goed, noch slecht, het vormt geen nieuw [[karma]] en heeft geen wortels in [[hebzucht]], [[haat]] of [[onwetendheid]], maar ook niet in hun positieve tegenpolen. Neutraal bewustzijn omvat twee grote categorieën: | ||
* [[resultant bewustzijn|resultaat bewustzijn]]; de rijping van eerder kamma | * [[resultant bewustzijn|resultaat bewustzijn]]; de rijping van eerder kamma | ||
Huidige versie van 7 jan 2026 om 06:55
Neutraal Bewustzijn (Pali: abyākata, letterlijk “niet-verklaard”) zijn bewustzijnstaten zonder morele lading. In voornamelijk het Theravada boeddhisme worden bewustzijnsmomenten (citta) ingedeeld naar hun morele kwaliteit: [[heilzaam, onheilzaam of neutraal. Neutraal bewustzijn is noch goed, noch slecht, het vormt geen nieuw karma en heeft geen wortels in hebzucht, haat of onwetendheid, maar ook niet in hun positieve tegenpolen. Neutraal bewustzijn omvat twee grote categorieën:
- resultaat bewustzijn; de rijping van eerder kamma
- functioneel bewustzijn; alleen van toepassing bij arhats, is puur functioneel zonder karma gevolg.
Voor beoefenaars is neutraal bewustzijn belangrijk, omdat het de basis vormt van veel dagelijkse ervaringen (zoals zintuiglijke waarnemingen) en laat zien hoe de geest werkt zonder actieve morele keuze.
Het Cognitieve Proces
Het Cognitieve proces is hoe bewustzijn werkt in de waarneming. Bewustzijn speelt zich af in een razendsnel proces, met een rusttoestand en verschillende actieve fasen. Deze rusttoestand is het levenscontinuüm, een passief resultant bewustzijn dat de geest in stand houdt tussen de verschillende ervaringen. Het Levenscontinuüm kan onderbroken worden door het cognitieve proces.
Het cognitieve proces (Pali: citta-vīthi, letterlijk “reeks van bewustzijn”) is een razendsnelle opeenvolging van bewustzijnsmomenten die ontstaat wanneer een object via een zintuig of de geest waargenomen wordt. Dit proces legt bloot hoe ervaring niet continu is, maar bestaat uit discrete, vluchtige momenten die elkaar opvolgen.
- verstoring van de levenscontinuüm: de rusttoestand van de geest wordt verstoord
- onderbreking van de levenscontinuüm: de rust wordt onderbroken
- perceptueel bewustzijn: het zintuigbewustzijn registreert het object (bijv. oogbewustzijn ziet een kleur)
- ontvangend bewustzijn: ontvangt de indruk
- onderzoekend bewustzijn: onderzoekt de indruk
- bepalend bewustzijn: bepaalt het object en schakelt over naar de mentale deur
- Javana bewustzijn: hier ontstaat reactie: heilzaam, onheilzaam of functioneel. Dit is waar nieuw karma gevormd kan worden
- registrerend bewustzijn: eventueel nasmaak van de indruk
- terug naar levenscontinuüm
| No. | Stap in het Proces | Pali-term | Functie | Type bewustzijn | Morele aard / Opmerking |
|---|---|---|---|---|---|
| - | rusttoestand | Bhavaṅga-citta | Levenscontinuüm; de rust tussen processen | resultant bewustzijn dus neutraal | rijping van wedergeboorte-karma |
| 1 | verstoring | Bhavaṅga-calana | trilling door komst object | resultant bewustzijn dus neutraal | |
| 2 | onderbreking van processen | Bhavaṅga-upaccheda | volledige onderbreking van de rust | resultant bewustzijn dus neutraal | |
| 3 | perceptueel bewustzijn | Pañca-viññāṇa | registreren object middels zintuigpoorten | resultant bewustzijn dus neutraal | 5 soorten perceptueel bewustzijn, 1 per zintuig |
| 4 | ontvangend bewustzijn | Sampaṭicchana | ontvangen van het object | resultant bewustzijn dus neutraal | heilzaam of onheilzaam |
| 5 | onderzoekend bewustzijn | Santīraṇa | onderzoeken van het object | resultant bewustzijn dus neutraal | 3 soorten (volgens gevoel) |
| 6 | bepalend bewustzijn | Voṭṭhapana | bepalen van het object | resultant of functioneel bewustzijn dus neutraal | brug naar mentale verwerking |
| 7 | Javana bewustzijn | Javana | impulsieve reactie; karma-vormend | heilzaam, onheilzaam of functioneel bewustzijn | kern van morele keuze |
| 8 | registrerend bewustzijn | Tadārammaṇa | registratie van object | resultant bewustzijn dus neutraal | alleen bij sterke objecten |