Begeerte
Het Boeddhistisch woordenboek
In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.
Hebzucht
In het boeddhisme is hebzucht of begeerte (Pali: lobha) één van 3 vergiften:
- Aversie (dosa)
- Begeerte (lobha)
- Onwetendheid (moha)
De 3 bronnen van Lijden
In het boeddhisme zijn de 3 bronnen van Lijden (3 vergiften, Pali: akusala-mūla) de wortel-oorzaak van dukkha: het voortdurende, existentiële ongemak dat we als mensen ervaren. Volgens de boeddhistische psychologie zijn deze 3 mentale staten de diepste motoren achter al ons onhandige gedrag, onze conflicten en zelfs onze subtiele onvrede:
- begeerte (lobha: hebzucht, verlangen)
- aversie (dosa: haat, afkeer)
- onwetendheid (moha: verwarring, delusie)
begeerte, aversie en onwetendheid vormen samen de kern van de saṃsāra; de cyclus van lijden en wedergeboorte. Wanneer ze doorbroken worden, ontstaat de ruimte voor bevrijding (verlichting).
| Vergif | Pali-term | Betekenis en manifestaties | Tegenpool | Hoe het lijden veroorzaakt | Hoe het uitgeroeid wordt | Voorbeeld uit dagelijks leven |
|---|---|---|---|---|---|---|
| begeerte | lobha | hebzucht, verlangen, gehechtheid, sensueel plezier najagen | niet-hebzucht (alobha) | leidt tot grijpen, teleurstelling en wedergeboorte in zinnelijke werelden | verzwakt bij Sakadagami, volledig uitgeroeid bij Anagami | verlangen naar lekker eten, bezit, status of seksueel plezier |
| aversie | dosa | haat, woede, afkeer, irritatie, wrok | niet-haat (adosa) | leidt tot conflict, geweld en wedergeboorte in lagere werelden | verzwakt bij Sakadagami, volledig uitgeroeid bij Anagami | boos worden in het verkeer, iemand haten, irritatie bij kritiek |
| onwetendheid | moha | Onjuiste zienswijze | niet-onwetendheid (amoha) | fundamentele oorzaak: verbergt de drie kenmerken en voedt de andere twee vergiften | gedeeltelijk uitgeroeid bij Sotapanna, volledig bij arahantschap | denken “ik ben permanent”, niet inzien dat alles vergankelijk is, twijfel aan de Dharma |
Volledig artikel
lees meer over dit onderwerp op: 3 vergiften