|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Karmapa Lama
Het instituut van de Karmapa Lama is een van de oudste en meest vooraanstaande reïncarnatielijnen binnen het Tibetaans boeddhisme, specifiek in de Karma Kagyü-school, een subtraditie van de Kagyü-school. De Karmapa, vaak aangeduid als de "Zwarte Kroon Lama" vanwege de iconische Zwarte Kroon die symbool staat voor hun spirituele autoriteit, wordt beschouwd als een emanatie van Avalokiteshvara (Chenrezig), de bodhisattva van mededogen.
Oorsprong van het Karmapa-instituut: Van Tilopa tot de Eerste Karmapa
De Kagyü traditie
De kagyu is een van de vijf hoofdscholen binnen het Tibetaans boeddhisme. De andere vier zijn nyingma, sakya, gelug en jonang. Omdat de Kagyü traditie sterk op de praktijk is georiënteerd, wordt de traditie ook de 'mondelinge' of 'vervolmakende' school genoemd. Haar kracht put ze uit de sterke verbinding tussen leraar en leerling. De leringen zijn allemaal terug te voeren naar de 5 belangrijkste leraren binnen de Kagyü traditie: Tilopa, die de leraar was van Naropa die de leraar was van Marpa die de leraar was van Milarepa die de leraar was van Gampopa. Tegenwoordig is de Kugyä traditie versmolten tot de karma kagyü-traditie, waarvan de Karmapa lama de spiritueel leider is.
| Categorie indeling |
|---|
| Home |
| Boeddhisme |
| Kagyü leraren |
| Belangrijke Kagyü leraren |
|
| Belangrijke Kagyü leraren |
| Tilopa |
| Naropa |
| Marpa |
| Milarepa |
| Gampopa |
| Dusum Khyenpa, 1e Karmapa Lama |
| Karmapa Lama |
|
De Karma Kagyü-linie, en daarmee het instituut van de Karmapa Lama, vindt zijn oorsprong in de 10e eeuw in India, met de legendarische yogi en Mahasiddha (vervolmaakte meester) Tilopa (988–1069). Tilopa wordt gezien als de grondlegger van de Kagyü-traditie, die bekendstaat als de "mondelinge overdracht" of "perfectie-school" vanwege haar focus op directe, praktijkgerichte spirituele beoefening en de nauwe band tussen leraar en leerling.
Tilopa: De grondlegger
Tilopa, geboren in India, was een rondreizende yogi die kennis verzamelde van verschillende meesters, waaronder de Vajradhara Boeddha, van wie hij volgens de traditie de directe Mahamudra transmissie ontving. Mahamudra, een kernpraktijk van de Kagyü-school, richt zich op het direct ervaren van de natuur van de geest. Tilopa’s leven was onconventioneel: hij werkte onder meer als sesamzaadmaler (vandaar zijn naam, afgeleid van het Sanskriet "tila" voor sesam) en als uitsmijter in een bordeel, maar zijn spirituele realisaties waren ongeëvenaard. Hij ontwikkelde de "Zes Yoga’s van Naropa" en gaf leringen zoals de "Zes Woorden van Advies" en het lied "De Ganges Mahamudra". Tilopa koos Naropa als zijn voornaamste leerling en liniehouder.
Naropa (1016–1100): De geleerde die yogi werd
Naropa, geboren als prins Samantabhadra in Bengalen, was aanvankelijk een gerenommeerd geleerde aan de boeddhistische universiteit van Nalanda. Op aandringen van een dakini (spirituele vrouwelijke figuur) verliet hij zijn academische leven om Tilopa te zoeken. Na twaalf zware beproevingen, die symbool stonden voor spirituele leringen, ontving Naropa de volledige Mahamudra-overdracht en de Zes Yoga’s van Naropa, een reeks tantrische meditatietechnieken gericht op het versnellen van verlichting. Naropa’s belangrijkste leerling was de Tibetaanse vertaler Marpa.
Marpa (1012–1097): De vertaler
Marpa Lotsawa, de eerste Tibetaan in de linie, bracht de leringen van Tilopa en Naropa naar Tibet. Hij reisde meerdere keren naar India om boeddhistische teksten te vertalen en de Vajrayana- en Mahamudra-leringen te bestuderen. Marpa was een temperamentvolle huisvader, geen monnik, en stond bekend om zijn toewijding en discipline. Hij gaf de leringen door aan zijn voornaamste leerling, Milarepa.
Milarepa (1052–1135): De dichter-yogi
Milarepa is een van de meest iconische figuren in het Tibetaanse boeddhisme. Oorspronkelijk een zwarte magiër die moorden pleegde, bereikte hij in één leven verlichting door intense beoefening onder Marpa’s leiding. Zijn levensverhaal, vastgelegd in de Levensgeschiedenis van Milarepa, is een inspiratiebron voor boeddhisten wereldwijd. Milarepa’s leringen en poëtische gezangen benadrukken toewijding en meditatieve discipline. Zijn belangrijkste leerling was Gampopa.
Gampopa (1079–1153): De monnik die de traditie vormgaf
Gampopa, een monnik uit de Kadam-traditie, combineerde de yogi-praktijken van Milarepa met de systematische kloosterlijke leringen van Atisha. Hij schreef Het Juwelen Ornament van Bevrijding, een invloedrijke tekst over het boeddhistische pad (Lamrim). Gampopa’s werk vormde de basis van de Kagyü-school, die zich opsplitste in verschillende sub-scholen, waaronder de Karma Kagyü. Zijn meest begaafde leerling was Düsum Khyenpa, de eerste Karmapa.
Düsum Khyenpa (1110–1193): De eerste Karmapa
Düsum Khyenpa, geboren in Kham, Oost-Tibet, wordt beschouwd als de oprichter van de Karma Kagyü-school en de eerste Karmapa Lama. Hij studeerde vanaf jonge leeftijd boeddhisme en bereikte naar verluidt verlichting op 50-jarige leeftijd tijdens het beoefenen van droomyoga. Hij ontving de Zwarte Kroon, gemaakt van de haren van dakinis, die symbool staat voor zijn spirituele realisatie en kennis van verleden, heden en toekomst. Düsum Khyenpa was de eerste die een voorspellingsbrief schreef over zijn toekomstige reïncarnatie, waarmee hij het systeem van bewuste reincarnatie (tulku) introduceerde, een unicum in het Tibetaanse boeddhisme. Dit markeerde de start van het Karmapa-instituut.
Ontwikkeling van het Karmapa-instituut
Het Karmapa-instituut is uniek vanwege het tulku-systeem, waarbij de Karmapa bewust reïncarneert en via voorspellingsbrieven en andere tekens wordt herkend. De Karmapa’s worden gezien als emanaties van Avalokiteshvara, voorspeld in boeddhistische geschriften zoals de Samadhiraja Sutra en Lankavatara Sutra. De Zwarte Kroon, die volgens de traditie onzichtbaar is maar later fysiek werd geschonken door de Chinese Yongle-keizer aan de 5e Karmapa, is een symbool van hun spirituele autoriteit.
De Karma Kagyü-school groeide uit tot een van de vier grote Kagyü-scholen, naast de Barom, Tsalpa en Phagdru Kagyü, en omvat ook acht kleinere sub-scholen, zoals de Drukpa en Drikung Kagyü. De Karmapa’s vestigden belangrijke kloosters zoals Tsurphu in Centraal-Tibet, dat de hoofdzetel werd van de Karma Kagyü. De liniehouders, zoals Shamarpa, Tai Situ, Jamgön Kongtrul en Gyaltsab Rinpoche, speelden een cruciale rol in het bewaren van de leringen tussen reïncarnaties.
De Karma Kagyü stond vaak in rivaliteit met andere tradities, zoals de Gelug-school, vooral tijdens de 17e eeuw toen de 5e Dalai Lama en de Mongoolse leider Güshri Khan de Gelug tot dominante macht in Tibet maakten. Dit leidde tot periodes van vervolging voor de Karmapa’s, zoals bij de 10e Karmapa, Chöying Dorje, die Tibet tijdelijk moest verlaten. Ondanks deze uitdagingen bleef de Karma Kagyü een invloedrijke traditie, mede door de spirituele kracht en organisatorische vaardigheden van de Karmapa’s.
Belangrijke Karmapa Lama’s
Hieronder volgt een overzicht van enkele van de meest invloedrijke Karmapa Lama’s, met hun bijdragen aan de Karma Kagyü en het Tibetaanse boeddhisme:
- Düsum Khyenpa (1110–1193) – 1e Karmapa. Grondlegger van de Karma Kagyü en het tulku-systeem. Hij ontving de Zwarte Kroon en schreef de eerste voorspellingsbrief voor zijn reïncarnatie. Zijn belangrijkste discipelen, zoals Drogon Rechen, vormden de basis van de liniehouders.
- Karma Pakshi (1204–1283) – 2e Karmapa. De eerste erkende tulku, die bewust reïncarneerde en zijn identiteit voorspelde. Hij was een charismatische leraar die de leringen van de Kagyü verspreidde en contact had met de Mongoolse keizer Kublai Khan.
- Rangjung Dorje (1284–1339) – 3e Karmapa. Een invloedrijke geleerde die Dzogchen-leringen integreerde met Mahamudra. Hij schreef belangrijke teksten en beïnvloedde de Jonang-school door zijn leringen aan Dolpopa Sherab Gyaltsen.
- Rolpe Dorje (1340–1383) – 4e Karmapa. Bekend om zijn spirituele en diplomatieke vaardigheden. Hij onderwees de Mongoolse keizer Toghon Temür en versterkte de banden tussen de Karma Kagyü en de Mongolen.
- Deshin Shekpa (1384–1415) – 5e Karmapa. Ontving de fysieke Zwarte Kroon van de Chinese Yongle-keizer, wat de politieke invloed van de Karmapa’s versterkte. Hij stichtte kloosters en verspreidde de leringen in China.
- Mikyö Dorje (1507–1554) – 8e Karmapa. Een productieve schrijver die de Shentong-filosofie bekritiseerde en de Madhyamaka-filosofie verfijnde. Zijn werk, zoals Chariot of the Takpo Kagyü Siddhas, benadrukte de orthodoxe Kagyü-visie op leegte.
- Chöying Dorje (1604–1674) – 10e Karmapa. Ondanks politieke vervolging door de Gelug en de Tsang-dynastie, reisde hij naar Nepal, Birma en China, waar hij kloosters stichtte. Zijn veerkracht hield de Karma Kagyü levend in moeilijke tijden.
- Rangjung Rigpe Dorje (1924–1981) – 16e Karmapa. Een sleutelfiguur in de 20e eeuw, die de Karma Kagyü naar het Westen bracht. Hij vestigde het Rumtek-klooster in Sikkim als zijn hoofdzetel in ballingschap en inspireerde veel westerse studenten, waaronder Lama Ole Nydahl. Zijn charisma en visie maakten de Kagyü wereldwijd bekend.
- Thaye Dorje en Orgyen Trinley Dorje (1983/1985–heden) – 17e Karmapa. De huidige Karmapa is onderwerp van controverse, met twee kandidaten: Thaye Dorje, erkend door de 14e Shamarpa, en Orgyen Trinley Dorje, erkend door de 12e Tai Situ en de 14e Dalai Lama. Beiden leiden actieve Karma Kagyü-gemeenschappen, wat de complexiteit van reïncarnatieherkenning in de moderne tijd illustreert.
Huidige status en uitdagingen
Het Karmapa-instituut blijft een centrale pijler van de Karma Kagyü, met Tsurphu-klooster als spirituele thuisbasis in Tibet en Rumtek-klooster als zetel in ballingschap. De controverse rond de 17e Karmapa heeft geleid tot verdeeldheid binnen de gemeenschap, maar beide kandidaten zetten de leringen voort. De Karmapa’s blijven invloed uitoefenen door hun onderricht, kloosterbeheer en internationale reizen, waarbij ze de Mahamudra- en Vajrayana-praktijken levend houden.
De Zwarte Kroon, die sinds 1993 in Rumtek wordt bewaard, blijft een symbool van continuïteit, hoewel er zorgen zijn over de toegankelijkheid ervan vanwege politieke spanningen in Sikkim. De Karmapa’s worden ondersteund door liniehouders zoals Shamarpa, Tai Situ, Jamgön Kongtrul en Gyaltsab Rinpoche, die de leringen zuiver houden.