|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Zintuigpoort: verschil tussen versies
| Regel 11: | Regel 11: | ||
* Geest (mano) neemt waar: mentale objecten (dhamma), zoals gedachten, herinneringen of concepten | * Geest (mano) neemt waar: mentale objecten (dhamma), zoals gedachten, herinneringen of concepten | ||
Deze zes paren (zintuig en object) worden in het boeddhisme de [[12 ayatana]] genoemd. Samen met het bijbehorende [[bewustzijn]] (bijv. [[oogbewustzijn]], [[oorbewustzijn]], enz.) faciliteren ze het proces van waarneming: | Deze zes paren (zintuig en object) worden in het boeddhisme de [[12 zintuiglijke domeinen|12 zintuiglijke domeinen (12 ayatana)]] genoemd. Samen met het bijbehorende [[bewustzijn]] (bijv. [[oogbewustzijn]], [[oorbewustzijn]], enz.) faciliteren ze het proces van waarneming: | ||
{| class="wikitable" style="width: 60%;" | {| class="wikitable" style="width: 60%;" | ||
Versie van 19 jun 2025 10:59
Het Boeddhistisch woordenboek
In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.
Zintuigpoorten
In het boeddhisme verwijzen de 6 zintuigpoorten (Pali: āyatana, Sanskriet: āyatana) naar de 6 zintuigen die elk op zich een eigen waarneming kunnen doen waardoor contact (phassa) ontstaat. De zes zintuigpoorten bestaan uit:
- Oog (cakkhu) neemt waar: zichtbare vormen (rūpa)
- Oor (sota) neemt waar: geluiden (sadda)
- Neus (ghāna) neemt waar: geuren (gandha)
- Tong (jivhā) neemt waar: smaken (rasa)
- tastzin (kāya) neemt waar: tastbare objecten (phoṭṭhabba)
- Geest (mano) neemt waar: mentale objecten (dhamma), zoals gedachten, herinneringen of concepten
Deze zes paren (zintuig en object) worden in het boeddhisme de 12 zintuiglijke domeinen (12 ayatana) genoemd. Samen met het bijbehorende bewustzijn (bijv. oogbewustzijn, oorbewustzijn, enz.) faciliteren ze het proces van waarneming:
| De 6 zintuigpoorten | |||
|---|---|---|---|
| Zintuigpoorten | Bewustzijnstype | Activiteit | Koppeling |
| ogen | oogbewustzijn | zien | neurologisch |
| oren | oorbewustzijn | horen | neurologisch |
| tong | tongbewustzijn | proeven | neurologisch |
| neus | neusbewustzijn | ruiken | neurologisch |
| tastzin | tastzinbewustzijn | voelen | neurologisch |
| gevoel | gevoelbewustzijn | aanvoelen | boven-werelds |
De zintuigpoorten zijn cruciaal in de leer van Afhankelijk ontstaan (paticcasamuppada), omdat ze de voorwaarden scheppen voor contact (phassa), dat leidt tot gevoel (vedanā), begeerte (tanhā) en uiteindelijk lijden (dukkha).
Meditatie
In meditatiepraktijken, zoals mindfulness en vipassana, worden de zintuigpoorten nauwkeurig geobserveerd om te begrijpen hoe waarnemingen ontstaan en hoe gehechtheid of afkeer wordt getriggerd. Door bewuste aandacht op de zintuigpoorten te richten, kan men de automatische reacties van de geest doorbreken en bevrijding nastreven. Het bewaken van de zintuigpoorten (indriya-saṃvara) is ook een belangrijke ethische praktijk, waarbij men bewust kiest om de zintuigen niet te laten overheersen door zintuiglijke prikkels die leiden tot onheilzame mentale staten.