Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk | Mail.png | WA-logo.png | Abonneer op onze Nieuwsbrief

Mentaal

Uit dharma-lotus.nl
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Het Boeddhistisch woordenboek

In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.

Mentaal

Mentaal is het contact tussen de geest (zintuig) en de situatie (rüpa) middels het geestbewustzijn. Er is dus een bewuste waarneming nodig eer er geestcontact kan plaatsvinden. Voor een bewuste geestwaarneming zijn nodig:

  • hartbasis
  • een mentaal object
  • bhavangha
  • aandacht

De geest is het zintuig en het geestbewustzijn is de gewaarwording van het object. Als aan bovenstaande voorwaarden wordt voldaan, is er geestcontact met als kenmerk: aanvoelen.

De mentale processen zijn het aanvoelbare object, maar is niet een ding, persoon of concept zoals we dat conventioneel denken. Zo kunnen we een herinnering hebben als we iets vanuit de ogen zien, maar niet de oorzaak of gevolg van datgene we zien of herinneren. Het aanvoelbare is impermanent (anicca), lijdt aan verandering en heeft geen blijvend zelf (anatta). Het ontstaat en verandert in een oogwenk.

Het is niet een geheel object zoals in alledaagse waarneming; wat we "aanvoelen" als een persoon of ding is in werkelijkheid onderdeel van andere objecten met meerdere smaken. Concepten (zoals een herinnering bij iets wat we zien) zijn geen ultieme objecten, maar ontstaan later via het denkproces. Alle objecten zijn afhankelijk ontstaan en leeg van een inherent zelf.

De 5 bewustzijnstypen

De 5 Kandha's (bewustzijnstypen)
Vorm
(Rüpa)
1e Kandha
Bewustzijn
(Viññana)
2e Kandha
Contact
(Phassa)
Gevoel
(Vedanã)
3e Kandha
Perceptie
(Sañña)
4e Kandha
Oordeel
(Sankhara)
5e Kandha
ogen oogbewustzijn oogcontact - aangenaam
- onaangenaam
- neutraal
object de hieruit
voortkomende
handeling
oren oorbewustzijn oorcontact geluid
tong tongbewustzijn tongcontact smaak
neus neusbewustzijn neuscontact geur
tastzin tastzinbewustzijn tastzincontact voelen
geest gevoelbewustzijn geestcontact mentaal